Belvedere Logo foto
sitemap  print
Wat heeft 10 jaar Belvedere opgeleverd?

Inleiding
Van 1999 tot en met 2009 heeft het programma Belvedere de inzet van cultuurhistorie bij ruimtelijke transformaties gestimuleerd. De cultuurhistorie in de leefomgeving - van een gebouw, een structuur of een gebied - kan immers vaak kwaliteit en betekenis toevoegen aan ruimtelijke ontwikkelingen.
Dit gedachtegoed is opgepakt en verspreid. In nieuw beleid bij rijk, provincies en gemeenten, maar ook bij terreinbeheerders, projectontwikkelaars en waterschappen. In nieuwe kennisdomeinen bij universiteiten, hogescholen en academies, maar vooral in de praktijk van alledag. Honderden tastbare resultaten demonstreren dat het behoud van erfgoed in veel ruimtelijke plannen een culturele, maar ook sociaal-economische meerwaarde biedt. Veel van deze resultaten zijn terug te vinden op deze website.

Beleidsnota
Belvedere was rijksbeleid van OCW, VROM, LNV en V&W van dat beoogde om de cultuurhistorie meer richtinggevend te laten zijn in de ruimtelijke inrichting van Nederland. De kern van het beleid lag in het stimuleren van kansen en niet in het verbieden van wat niet mag. Het beleid heeft o.a. een vervolg gekregen in de Modernisering van de Monumentenzorg, het architectuurbeleid, de Agenda Landschap en het programma Mooi Nederland.

Praktijk
Belvedere heeft concreet vorm gekregen door projecten in de praktijk. Zo werden via een subsidieregeling zo’n 425 gesubsidieerd. Daarnaast werden er enkele projecten zelf geïnitieerd: de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de Limes en Lancewad(plan). Ook werden tientallen projecten uitgevoerd met behulp van Belvederemiddelen die in ILG en ISV zijn opgenomen. Niet in het minst zijn er ettelijke projecten uitgevoerd zonder Belvederesubsidie, maar wel gebaseerd op het gedachtegoed van Belvedere.

Gedachtegoed
Het begrip ‘behoud door ontwikkeling’ wordt gehanteerd om aan te geven dat er binnen ruimtelijke ontwikkelingen mogelijkheden zijn om cultureel erfgoed te behouden en daardoor tegelijkertijd die ruimtelijke ontwikkeling een kwaliteitsimpuls te geven. Behoud door ontwikkeling is ook een leidend begrip geworden voor bijvoorbeeld de Nationale Landschappen (die grotendeels gebaseerd zijn op de Belvedere gebieden).

Programma
Belvedere had als programma een looptijd van 2000 tot en met 2009. Het is gestart onder Paars I en is afgerond onder Balkenende IV en kon telkens weer rekenen op persoonlijk enthousiasme van bewindslieden. Het is van het begin af aan ook een toonbeeld geweest van interdepartementale samenwerking.

Netwerk
Belvedere heeft kleur en inhoud gekregen door de vele mensen die gewerkt hebben met Belvedere. Dat zijn en waren projectleiders van 425 projecten, de tientallen studenten van het onderwijsnetwerk, de honderden cursisten van Belvedere op de Werkvloer, en alle andere mensen die deel genomen hebben aan netwerkbijeenkomsten, intervisiesessies, excursies en iedereen die de helpdesk gedurende 10 jaar benaderd heeft.

Subsidieregeling
Tegen het einde van 2009 waren er zo’n 425 projecten die subsidie hebben ontvangen. De regeling is bekend geworden omdat zij innovaties opzocht en omdat er relatief eenvoudig een aanvraag kon worden ingediend. De regeling is uitgevoerd door het Projectbureau Belvedere (2000 & 2001) en het Stimuleringsfonds voor de Architectuur (2002-2009).

Onderzoek & instrumenten
Projectbureau Belvedere heeft verschillende onderzoeken geïnitieerd en gestimuleerd. Onder meer onderzoek naar de maatschappelijke kosten en baten van cultuurhistorie (MKBA), onderzoek naar de financiële opbrengsten van cultuurhistorie (Eigen haard is goud waard), Dorps groeien, de inzet van cultuurhistorie bij natuurontwikkeling, ontwerpen met water en herbestemming van kerken. Daarnaast zijn er instrumenten ontwikkeld zoals een financieringstool, het Belvedere kompas en diverse handreikingen. Het Stimuleringsfonds voor de Architectuur heeft o.a. onderzoek laten doen naar de weergave van cultuurhistorie (Limes Atlas, Atlas Nieuwe Hollandse Waterlinie en Biografie van Zandstad). Daarnaast vindt er Belvedere onderzoek plaats gekoppeld aan de Belvedere leerstoelen.

Agenda- en beeldvorming
Projectbureau Belvedere heeft via haar 35 nieuwsbrieven en diverse bijeenkomsten laten zien hoe cultuurhistorie kan worden ingezet/benut op andere terreinen dan de gebruikelijke erfgoedterreinen: bijvoorbeeld bij de aanleg van infrastructuur, bij de inrichting van de openbare ruimte, bij natuurontwikkeling en bij wonen in wijken. Het Stimuleringsfonds voor de Architectuur heeft laten reflecteren op de inzet van cultuurhistorie bij ontwerp (o.a. Ontwerpen aan Geschiedenis) en hieromtrent bijeenkomsten georganiseerd. Belvedere heeft daarmee aangetoond dat cultuurhistorie ook toekomstgericht en vernieuwend kan worden ingezet waardoor het waarde creëert en van last tot lust kan worden

Onderwijs en kennisuitwisseling
Voor het hoger onderwijs is het Belvederenetwerk van 3 hoogleraren opgezet in samenwerking met de TU Delft, VU Amsterdam en Wageningen Universiteit. Dit netwerk wordt gecontinueerd vanaf 2010.
Voor de beroepspraktijk is in samenwerking met het NIROV 14 keer de cursus Belvedere op de Werkvloer gegeven. Ook is de Erfgoed Akademie opgericht die vanaf 2010 wordt voortgezet door de RCE, het Nationaal Restauratiefonds en Erfgoed Nederland. Voor het aardrijkskundeonderwijs op de middelbare school is in samenwerking met Erfgoed Nederland het onderwijsprogramma Plan je Eigen Ruimte ontwikkeld.

Merknaam
Belvedere wordt vaak in positieve zin geassocieerd met al die zaken die hieronder genoemd staan. Uit evaluaties blijkt dat projecten die via de subsidieregeling een ‘Belvedereproject’ zijn geworden een status verworven hebben die ‘deuren opent’, bijvoorbeeld voor verdere financiering. De naam Belvedere is dan ook een keurmerk geworden en lijkt een waarde op zich te vertegenwoordigen.

Home . Wat is Belvedere . Opbrengsten van Belvedere

Wat heeft 10 jaar Belvedere opgeleverd?

Inleiding
Van 1999 tot en met 2009 heeft het programma Belvedere de inzet van cultuurhistorie bij ruimtelijke transformaties gestimuleerd. De cultuurhistorie in de leefomgeving - van een gebouw, een structuur of een gebied - kan immers vaak kwaliteit en betekenis toevoegen aan ruimtelijke ontwikkelingen.
Dit gedachtegoed is opgepakt en verspreid. In nieuw beleid bij rijk, provincies en gemeenten, maar ook bij terreinbeheerders, projectontwikkelaars en waterschappen. In nieuwe kennisdomeinen bij universiteiten, hogescholen en academies, maar vooral in de praktijk van alledag. Honderden tastbare resultaten demonstreren dat het behoud van erfgoed in veel ruimtelijke plannen een culturele, maar ook sociaal-economische meerwaarde biedt. Veel van deze resultaten zijn terug te vinden op deze website.

Beleidsnota
Belvedere was rijksbeleid van OCW, VROM, LNV en V&W van dat beoogde om de cultuurhistorie meer richtinggevend te laten zijn in de ruimtelijke inrichting van Nederland. De kern van het beleid lag in het stimuleren van kansen en niet in het verbieden van wat niet mag. Het beleid heeft o.a. een vervolg gekregen in de Modernisering van de Monumentenzorg, het architectuurbeleid, de Agenda Landschap en het programma Mooi Nederland.

Praktijk
Belvedere heeft concreet vorm gekregen door projecten in de praktijk. Zo werden via een subsidieregeling zo’n 425 gesubsidieerd. Daarnaast werden er enkele projecten zelf geïnitieerd: de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de Limes en Lancewad(plan). Ook werden tientallen projecten uitgevoerd met behulp van Belvederemiddelen die in ILG en ISV zijn opgenomen. Niet in het minst zijn er ettelijke projecten uitgevoerd zonder Belvederesubsidie, maar wel gebaseerd op het gedachtegoed van Belvedere.

Gedachtegoed
Het begrip ‘behoud door ontwikkeling’ wordt gehanteerd om aan te geven dat er binnen ruimtelijke ontwikkelingen mogelijkheden zijn om cultureel erfgoed te behouden en daardoor tegelijkertijd die ruimtelijke ontwikkeling een kwaliteitsimpuls te geven. Behoud door ontwikkeling is ook een leidend begrip geworden voor bijvoorbeeld de Nationale Landschappen (die grotendeels gebaseerd zijn op de Belvedere gebieden).

Programma
Belvedere had als programma een looptijd van 2000 tot en met 2009. Het is gestart onder Paars I en is afgerond onder Balkenende IV en kon telkens weer rekenen op persoonlijk enthousiasme van bewindslieden. Het is van het begin af aan ook een toonbeeld geweest van interdepartementale samenwerking.

Netwerk
Belvedere heeft kleur en inhoud gekregen door de vele mensen die gewerkt hebben met Belvedere. Dat zijn en waren projectleiders van 425 projecten, de tientallen studenten van het onderwijsnetwerk, de honderden cursisten van Belvedere op de Werkvloer, en alle andere mensen die deel genomen hebben aan netwerkbijeenkomsten, intervisiesessies, excursies en iedereen die de helpdesk gedurende 10 jaar benaderd heeft.

Subsidieregeling
Tegen het einde van 2009 waren er zo’n 425 projecten die subsidie hebben ontvangen. De regeling is bekend geworden omdat zij innovaties opzocht en omdat er relatief eenvoudig een aanvraag kon worden ingediend. De regeling is uitgevoerd door het Projectbureau Belvedere (2000 & 2001) en het Stimuleringsfonds voor de Architectuur (2002-2009).

Onderzoek & instrumenten
Projectbureau Belvedere heeft verschillende onderzoeken geïnitieerd en gestimuleerd. Onder meer onderzoek naar de maatschappelijke kosten en baten van cultuurhistorie (MKBA), onderzoek naar de financiële opbrengsten van cultuurhistorie (Eigen haard is goud waard), Dorps groeien, de inzet van cultuurhistorie bij natuurontwikkeling, ontwerpen met water en herbestemming van kerken. Daarnaast zijn er instrumenten ontwikkeld zoals een financieringstool, het Belvedere kompas en diverse handreikingen. Het Stimuleringsfonds voor de Architectuur heeft o.a. onderzoek laten doen naar de weergave van cultuurhistorie (Limes Atlas, Atlas Nieuwe Hollandse Waterlinie en Biografie van Zandstad). Daarnaast vindt er Belvedere onderzoek plaats gekoppeld aan de Belvedere leerstoelen.

Agenda- en beeldvorming
Projectbureau Belvedere heeft via haar 35 nieuwsbrieven en diverse bijeenkomsten laten zien hoe cultuurhistorie kan worden ingezet/benut op andere terreinen dan de gebruikelijke erfgoedterreinen: bijvoorbeeld bij de aanleg van infrastructuur, bij de inrichting van de openbare ruimte, bij natuurontwikkeling en bij wonen in wijken. Het Stimuleringsfonds voor de Architectuur heeft laten reflecteren op de inzet van cultuurhistorie bij ontwerp (o.a. Ontwerpen aan Geschiedenis) en hieromtrent bijeenkomsten georganiseerd. Belvedere heeft daarmee aangetoond dat cultuurhistorie ook toekomstgericht en vernieuwend kan worden ingezet waardoor het waarde creëert en van last tot lust kan worden

Onderwijs en kennisuitwisseling
Voor het hoger onderwijs is het Belvederenetwerk van 3 hoogleraren opgezet in samenwerking met de TU Delft, VU Amsterdam en Wageningen Universiteit. Dit netwerk wordt gecontinueerd vanaf 2010.
Voor de beroepspraktijk is in samenwerking met het NIROV 14 keer de cursus Belvedere op de Werkvloer gegeven. Ook is de Erfgoed Akademie opgericht die vanaf 2010 wordt voortgezet door de RCE, het Nationaal Restauratiefonds en Erfgoed Nederland. Voor het aardrijkskundeonderwijs op de middelbare school is in samenwerking met Erfgoed Nederland het onderwijsprogramma Plan je Eigen Ruimte ontwikkeld.

Merknaam
Belvedere wordt vaak in positieve zin geassocieerd met al die zaken die hieronder genoemd staan. Uit evaluaties blijkt dat projecten die via de subsidieregeling een ‘Belvedereproject’ zijn geworden een status verworven hebben die ‘deuren opent’, bijvoorbeeld voor verdere financiering. De naam Belvedere is dan ook een keurmerk geworden en lijkt een waarde op zich te vertegenwoordigen.