Home . Voorbeeldprojecten . Overzicht projecten
Project Stedelijk openluchtmuseum de Goirkestraat in Tilburg
| bijgewerkt op 15 juli 2005 |
| Planning: | van 12 juni 2003 t/m 1 januari 2004 | | Projectfase: | Afgerond | | Thema: | Stedelijk gebied | Cultuur-historisch
fenomeen: | | Geografische
ligging: | Tilburg | | Provincie: | Noord-Brabant
| | Belvedere ID: | A03/038 |
Gerelateerde RO-dossiers:
 Het project
In de Tilburgse Goirkestraat vestigden zich ooit textielbaronnen, wat nog te zien is aan de bijzondere villa's en delen van fabriekscomplexen. Toen de textielindustrie inzakte, raakte de straat in verval. De laatste tijd werden door gemeente, woningcorporaties en projectontwikkelaars pogingen ondernomen om de Goirkestraat te reanimeren. Het Centrum voor Architectuur en Stedebouw Tilburg (CAST) wilde de bijzondere geschiedenis van deze straat onder de aandacht van de mensen brengen en organiseerde diverse evenementen, gebundeld in het Belvedereproject Goirkestraat.
Aanleiding
De stad Tilburg organiseerde in 2004 de manifestatie Belangwekkende straten. CAST besloot hierop aan te haken met het project 'Goirkestraat'. De Goirkestraat, die tegenwoordig het Wilhelminapark met het Julianapark verbindt, is één van de oude linten die onmiskenbaar het rijke industrieverleden van Tilburg toont. De villa's van de textielbaronnen zijn vormgegeven door de grote Tilburgse architecten als Jan van der Valk en Jos Donders. Elke Tilburger had wel een familielid die in de fabriekscomplexen aan deze straat werkte. Hoewel de straat is aangemerkt als beschermd stadsgezicht, waarmee het verleden enigszins wordt geconserveerd, is de belevingswaarde nog niet vergroot. De straat functioneert nu als verkeersader. Alleen de aanwezigheid van het Nederlands Textielmuseum en het museum De Pont lijkt de straat nog enige vitale betekenis te geven. Alle reden om deze straat 'uit het stof' te halen.
Problematiek/opgave
Hoewel de Goirkestraat eigenlijk kan worden beschouwd als een stedelijk openluchtmuseum, heeft deze kwaliteit tot nu toe geen aandacht gekregen. Kennis van en over deze straat zou de belevingswaarde vergroten en daarmee een verdere teloorgang doorbreken. CAST wilde door middel van het project Goirkestraat de monumentale straat ruim onder de aandacht brengen, zodat deze ook na de vele ontwikkelingen en bouwplannen die op stapel staan, haar glans kan behouden of zelfs terugkrijgen. Het streven is dat de in verval geraakte straat zich in de toekomst -mede door architectonische impulsen- positief kan ontwikkelen. De cultuurhistorische identiteit van de straat dient daarbij als een van de uitgangspunten te worden gebruikt.
Werkwijze
Onder de noemer Beleef de Goirkestraat zijn eind 2003/begin 2004 diverse activiteiten georganiseerd door de Stichting Straat, een initiatief van Peter van Hoogmoed en Berry van Oudheusden (architect respectievelijk tekstschrijver, regisseur en artistiek producent), in samenwerking met culturele instellingen, musea en de gemeente Tilburg. De inwoners van Tilburg en andere geïnteresseerden werden uitgenodigd om de straat in al haar facetten en verschijningsvormgen te onderzoeken, te zien en te beluisteren, kortom: te beleven. De vele aspecten van deze veelzijdige straat werden op diverse manieren door betrokken instellingen getoond aan een groot publiek. Het CASTproject Goirkestraat was zowel een zelfstandig project als onderdeel van een grootschalig project met een manifestatieachtige opzet.
Resultaat
Als onderdeel van de grote manifestatie stond de Goirkestraat een maand lang (september-oktober 2003) centraal, waarbij de diversiteit van de straat centraal stond. Het project over de Goirkestraat sloot bijzonder goed aan bij de doelstellingen en bij de projectmatige werkwijze van CAST. Aan de hand van een straat met een rijke historie konden immers diverse aspecten van architectuur en stedenbouw aanschouwelijk worden gemaakt en onder de aandacht van het publiek worden gebracht. Hieronder volgt een opsomming van de CAST-activiteiten die door Belvedere zijn gesubsidieerd:
- Tijdens de opening van het project sprak architect Hans Wijffels over de geschiedenis en de toekomst van de Goirkestraat. In een ’preek’ gaf hij zijn visie op de bijzondere straat: hoe deze zich stedenbouwkundig heeft ontwikkeld, welke culturele waarden deze nu herbergt, welke toekomstkansen er bestaan en hoe deze zich verhouden tot de ontwikkelingen elders in de stad.
- Liesbeth de Graaf en Ad Roefs hebben programma’s voor scholen gemaakt. Aan de hand van voorbeelden uit de Goirkestraat konden scholieren meer te weten komen over het werk van architecten. Ook werden scholieren uitgenodigd om met behulp van een of meer architectenbureaus voor een locatie in de Goirkestraat een ontwerp te maken. Doel van het project was om scholieren te confronteren met wat er allemaal komt kijken bij het ontwerpen en realiseren van een bouwproject op een locatie die mede wordt bepaald door panden die een specifieke cultuurhistorische betekenis voor Tilburg hebben.
- Met enkele andere cultuur- en architectuurstichtingen (Stichting Straat, BNA, RHCT en NTM) zette CAST een tentoonstelling op over verleden, heden en toekomst van de Goirkestraat. Ook organiseerde CAST een aantal toelichtende rondleidingen en excursies waarmee de architectonische en cultuurhistorische belevingswaarde van de Goirkestraat werd getoond.
- Om te horen hoe bewoners, gebruikers en passanten van de Goirkestraat over verleden, heden en toekomst van deze straat dachten was er: “De cast van de Goirkestraat in de CASTmobiel”. Hiervoor maakt Rudy Klumpkens (Stichting Kino) filmopnamen met interviews. Deze werden getoond in de CASTmobiel naast de tentoonstellingsruimte op het zogeheten Eras-terrein. Daar konden bezoekers hun reacties laten registreren.
- De projectkrant ’Goirkestraat - Architectuur als beleving’ werd uitgebracht door Stichting Straat e.o. Hierin leverden onder andere vijf Tilburgse schrijvers een literaire bijdrage over hun persoonlijke belevenissen van de Goirkestraat.
- Tot slot is samen met de BNA een aantal lezingen georganiseerd met architecten die plannen maken voor diverse locaties in de Goirkestraat.
De manifestatie rond de Goirkestraat bestond uit nog meer onderdelen die niet van CAST waren en niet door Belvedere zijn gesubsidieerd. Ook deze onderdelen hadden het verleden, heden en de toekomst van de Goirkestraat als thema:
- Schrijver Ed Schilders en componist Peter Hofland maakten een cd (geluidsroute) waarmee men wandelend van alles te weten kwam over dit stukje Tilburg. Te horen was een gids die vertelde over verleden, heden en de toekomst van de Goirkestraat en over het leven in de buurt door de tijden heen.
- Fotografen Harrie Janssens, Korrie Besems, Ernest Potters en Liedeke Kruk legden de Goirkestraat elk op hun eigen manier vast. Van deze foto’s is een memoryspel gemaakt met 48 kaartjes.
- Op de slotdag van het project vonden een aantal architectuurrondleidingen en het slotdebat plaats. Onderwerp van het debat was de vraag hoe de straat zich verder kan ontwikkelen zonder dat de cultuurhistorische waarden verloren gaan.
- Na afloop is van het project een slotdocument gemaakt. In dit document wordt naast een verslag van de diverse activiteiten, aandacht geschonken aan ideeën, visies, reacties en commentaren over het project én over de Goirkestraat. Dit document (dvd) is in het voorjaar van 2004 aangeboden aan de stad.
Betrokken partijen
Initiatiefnemers / opdrachtgevers
Uitvoerders
Betrokken partijen
Aanvullende informatie
Publicaties eindproduct
Goirkestraat. Architectuur als beleving. Slotdocument van de manifestatie 'Goirkestraat, architectuur als beleving.' Productie DVD, onder verantwoordelijkheid van CAST.
Websites/links
www.castonline.nl
Contactpersonen
Gabriël Verheggen, coördinator CAST
info@castonline.nl
013 5449222 |
